Güzellik Anlayışı ve Fotoğraf Sanatı

Diane Arbus, etkileyici bir fotoğraf sanatçısı. Sadece fotoğraflarındaki vurucu ve samimi bakış açısıyla değil, duruşu ve tavrıyla da büyüleyici bir kadın.

Fotoğraf Üzerine adlı kitabında Susan Sontag, Arbus'u, sanatını ve eşsiz fotoğraflarını ayrıntı ve tutkuyla anlatıyor. Arbus, esasen moda fotoğrafçılığından gelmesine rağmen, eline kamerasını alıp, bilmediği yerlere gitmekten mutluluk duyuyor ve çoğu zaman "çirkinlik"lerinin farkında bile olmayan, neşeli görünen, güvenini kazandığı, rızasını aldığı "hilkat garibeleri"nin portrelerini çekiyor. Kaza kurbanları, aç insanlar, "ıstırap çektiklerini bilme ihtimali bulunan kişiler" sanatçının ilgi alanına girmiyor.

Sontag, önemli bir tespitte bulunarak, "Acayip şeyler"in yani hilkat garibelerinin de artık televizyonda, etrafımızda sık sık karşımıza çıkmaya başladığından bahsediyor. Eskiden olduğu gibi bir tabu değiller artık.

Güzelliğin, estetik bir görünümün ideal olarak sunulduğu televizyon dizileri bir yana, son zamanlarda epeyce popüler olan Girls dizisi geliyor aklıma. Lena Dunham'ın canlandırdığı Hannah, standardın oldukça dışında, özgün ve tuhaf bir tip. Aslında bana kalırsa bu gücünü en çok, tıpkı Susan Sontag'ın Arbus'un fotoğrafları hakkında söylediği gibi, "asalete karşı, onaylanmış şey(ler)e karşı tepkisellikten al"dığı söylenebilir. Hannah kilolarıyla barışık ve entelektüel bir kadın. Bir yandan da kafası karışık ve hayatta yolunu bulmaya çalışıyor.

"Kadın"ın nasıl olması, nasıl görünmesi gerektiğini her gün doğrudan ya da dolaylı pekçok şekilde görüyor, işitiyoruz. Belki başkalarının dayattığından daha çok, kendimiz, kendi elimizle, instagram'da, facebook'ta paylaştığımız sayısız fotoğrafla bunu vurgulayıp duruyoruz. Makinenin çektiğinden habersizmiş gibi şaşkın-sevimli bakışlarla poz vererek, sabah uyandığımızda nasıl da güzel bir cildimiz olduğunu başkalarına göstererek, aynı anda binlerce instagram hesabında daha görülebilecek kıyafet modelleri, stilleri, kombinleriyle, "güzel"i, "doğru"yu, "sorgulanmayacak olan"ı paylaşıp; "çirkin" olan herhangi bir şeyi ise paylaşmaktan özenle kaçınarak, ana akımın peşinden koşturup gidiyoruz.


Foto: John Salzarulo

Okuma: Fotoğraf Üzerine (On Photography, 1990), Susan Sontag, Agora Kitaplığı, çev. Osman Akınhay